Cursus datavisualisatie – week 3

Ik volg de tweede online cursus datavisualisatie van het Knight Center en blog erover – hier meer. De cursus wordt gegeven door datavisualisatie-expert Alberto Cairo. In deze blogpost een samenvatting van wat ik leerde in week 3.

Wanneer een voorwerp niet werkt naar behoren, zijn gebruikers geneigd zichzelf de schuld te geven. Maar volgens Alberto Cairo is de ontwerper de schuldige. Het boek ‘The design of everyday things’ van Donald Norman beschrijft hoe alle voorwerpen zouden moeten suggereren hoe ze gebruikt moeten worden. Voorwerpen moeten gebruikers faciliteren, en ontwerpers moeten daar rekening mee houden. “Infographic designer should think more like engineers, instead of artists”, zegt Alberto Cairo. We houden ons tenslotte bezig met het maken van functionele kunst.

Gelukkig zijn er een aantal principes die ons de weg kunnen wijzen:

  • Maak de dingen zichtbaar en voor de hand liggend
  • Zorg dat gebruikers (denken te) weten welke actie ze met een object kunnen ondernemen (affordance)
  • Zorg ervoor dat elk object de gebruiker feedback geeft

In zijn online cursus neemt Cairo een stoel als voorbeeld – stoelen voldoen aan alle eisen. Het is voor de hand liggend om op een stoel te gaan zitten. Gebruikers weten welke actie ze kunnen ondernemen met een stoel; ze kunnen gaan zitten. Hoewel je met een stoel ook iemand de hersens in kunt slaan, al had de ontwerper de stoel niet zo bedoeld. Affordance.) En door je gewicht te dragen, geeft de stoel feedback: ‘goed gedaan’. Ga als volwassene op een kinderstoel zitten, en je krijgt heel andere feedback. Waarschijnlijk zak je er door heen, zit je niet lekker of val je omver.

“Don’t make me think”, schreef Steve Krug; een interactief ontwerp moet intuitief werken. Hiervoor zijn eenvoud, consistentie, beperkingen, effectief en begrijpelijk taalgebruik, en het gidsen van de aandacht van de lezer/gebruiker belangrijk. “Make clickable things look clickable”, zegt Alberto Cairo. Voor de hand liggend? Waarschijnlijk. Maar een knop die er als zodanig uitziet is zichtbaar en heeft affordance. Verbindt aan die knop een duidelijke functie en de knop geeft gebruikers de feedback die ze nodig hebben. (Het huisje in de menubalk van dit blog voldoet aan alle eisen – kijk maar… Wel terugkomen he?)

Door informatie logisch te organiseren kun je het leven van je lezers veel gemakkelijker maken. In 1996 ontwikkelde Ben Shneiderman de ‘Visual Information-Seeking Mantra’: “Overview first, zoom and filter, then details-on-demand.” Hiermee creëer je hiërarchie, waarmee je lezers/gebruikers door je verhaal kunt leiden. In feite gebruik je dan dezelfde ordening van informatie als journalisten gebruiken bij het schrijven van nieuwsberichten.