Ready? Set. Go! 6 tips voor beginners

Foto door Weedj

Als Dick van Eijk begin jaren ‘90 zich met datajournalistiek gaat bezig houden, is hij de uitzondering die de regel bevestigd. “Dat het nu hip is, vind ik echt leuk om te zien.” Tijdens het VVOJ jongerencafé gaf hij samen met LocalFocusJelle Kamsma tips voor beginners zodat die een goede start kunnen maken. Ready? Set. go!

Foto door Weedj

  1. Begin met een journalistieke vraag

    Door te beginnen vanuit een journalistieke vraag, voorkom je dat je veel tijd en energie steekt in een verhaal dat niets oplevert. “Als je ‘So what?” denkt bij het eindresultaat, kun je je afvragen of je je tijd nuttig hebt besteed” legt van Eijk uit. Jelle Kamsma heeft deze fout ook heeft gemaakt: “Het nieuwsbericht dat de meeste vuurwerksmog boven midden-Nederland hangt bijvoorbeeld.”

    Door de juiste vragen te stellen waarom je iets onder loep neemt, voorkom je dat jouw verhaal niet relevant is. “Vraag je af of er mensen boos of blij worden van de mogelijke antwoorden op je onderzoeksvraag; biedt het antwoord handelingsperspectief; zou het iets veranderen?”, legt Van Eijk uit.

  2. Weet de weg in de ambtenarij

    Bij LocalFocus staat sinds kort een WOB-journalist op de loonlijst: “De meest interessante data is nu eenmaal niet makkelijk te krijgen” legt Kamsma uit. Volgens Van Eijk helpt het ontzettend als je de weg weet in ambtelijk Nederland: “Als mensen je kennen, zijn ze eerder geneigd data met je te delen. Je zult moeten netwerken, onderhandelen, en begrijpen hoe het systeem werkt.” En wanneer je de data dan hebt, vergeet je dan niet af te vragen waarom die gegevens zijn verzameld in de eerste plaats. “Verdiep je in de mitsen en maren van de data.”

  3. Wordt Excel koning

    Dick van Eijk weet het zeker: Zo’n tachtig procent van alle datajournalistieke verhalen te maken met Excel.” Het loont dus ontzettend om je in Excel te gaan verdiepen. “Bovendien,” betoogt hij, “als je Excel eenmaal beheerst, wordt het leren van andere tools ook veel makkelijker.”

  4. Ga hergebruiken

    Recycle je eigen werk, maar ook dat van anderen. “Maak templates zodat je jouw werk gemakkelijk opnieuw kan gebruiken. Of maak producten rondom een database; servicejournalistiek waarbij gebruikers op postcodeniveau iets kunnen opzoeken. Als je zo werkt kun je je productie voor bijvoorbeeld de aanstaande gemeenteraadsverkiezingen hergebruiken. Je hoeft alleen nieuwe data toe te voegen” legt Kamsma uit.

    Verder raadt hij de zaal aan om gebruik te maken van open source libraries en open tools. “We hadden met LocalFocus nooit zoveel kunnen doen in een halfjaar tijd als we geen gebruik hadden gemaakt van bijvoorbeeld D3, Raphael, Angular en Datawrapper – allemaal open libraries en tools.”

  5. Spaceshuttles vis - Nu.nl/Jelle Kamsma

    Jelle Kamsma: “Ik ben geen designer”

  6. Werk gestructureerd

    “Volgens mij is dit advies datajournalistiek overschrijdend: alle journalisten zouden hun werk moeten structureren” zegt Kamsma. “Bewaar je bronnen in een spreadsheet of een database met bijvoorbeeld detective.io. Leg een archief aan zodat je nooit twee keer dezelfde data hoeft op te zoeken.”

  7. Niemand kan alles: gebruik je netwerk

    “Je kunt niet alles zelf”, zegt Jelle Kamsma. “Ik ben bijvoorbeeld geen designer – dat blijkt wel uit mijn spaceshuttle visualisatie. Daarom werk ik samen met een ontwikkelaar en een ontwerper.” Zulke samenwerkingen tussen verschillende disciplines zouden er veel meer moeten zijn. “Zolang belangen elkaar ‘niet bijten’ is er veel bereidheid om te helpen – iedereen wil wel meewerken aan een goed verhaal.”

Nu beginnen

Als Dick van Eijk nu op een redactie zou beginnen als datajournalist, dan zou hij met collega’s praten over hun dossiers. “De impact van een datajournalistiek verhaal is groter wanneer het onderdeel is van langer lopende berichtgeving.” Jelle Kamsma zou zich bij een nieuwe start richten op tools: “Er zijn veel tools die je werk makkelijker maken – tools die je helpen bij het hergebruiken. Bijvoorbeeld een tool voor het bevragen van gemeenten.”

Filed under Geen categorie